نقش آیت اللهی ها در آموزش ادبیات در شهر یزد (9) - 3

دانشسرای مقدماتی یزد درآن دوره ( حوالی 1330 - 35 ) واقعا" یک نهاد تربیت و ادب و در عملکرد خود « نمونه » بود ؛ و جا دارد که فارغ التحصیلانش در آن باره شرحی لااقل توصیفی داشته باشند و نه نگارنده ی این سطور که حتی آدرس آن را نمی دانست و اگر توصیفی در باره آن بیاورد فقط بنا به  شرحی است که در آن زمان حاج محمد آقا آیت اللهی برای برادر کوچکتر خود تعریف کرده اند و آن نیز در حدٌ حافظه :
- مدیر دانشسرا آقای حسین فخر الدینی و ناظم آن آقای علی آیت اللهی بودند ؛ که امور تربیتی بیشتر بر عهده ی شخص ایشان بود (1) .
- دانشسرا قاعدتا" شبانه روزی بود و بنابر این چون یک اردوگاه تربیتی حتی گاه نزدیک به یک پادگان نظامی ...
- نخبه ترین و مجرب ترین دبیران یزد نه فقط در دبیرستان ایرانشهر ، بلکه حتی بیش از آن در دانشسرای مقدماتی نیز تدریس می کردند ؛ چرا که در آنجا مربیان آینده ی جامعه را تربیت می کردند و آموزش می دادند .
در انتخابِ دانش آموزان که با انتخاب شدن « دانشسرائی » نامیده می شدند عامل نا نوشته ای هم بنام « زادگی » وجود داشت به این معنی که از خانواده و قوم و طایفه ای فرهنگی تر بوده باشند که به این ترتیب :
1 - با تربیت خانوادگی خود کار تربیت در دانشسرا را تسهیل می کردند ؛ و از این نظر فرزندان روحانیان ، دبیران و مدیران و آموزگاران آموزش و پرورش و امثال ایشان اولویتی می یافتند . 
2 - چون فرهنگ و ادب  نسل اندر نسل در وجودشان نهادینه شده بود عمق بیشتری داشت و در هیچ موردی فراموش نمی شد .
و ...
و همین امر سبب شده بود که تقریبا" در هر دوره تعدادی از دودمان بسیار پر جمعیت آیت اللهی یزدی در دانشسرای مقدماتی یزد مشغول باشند 
... و باز همین عامل سبب شده بود که در انتخاب آموزگاران مستعد و مستحقِ ادامه تحصیل در دانشگاه تربیت معلم تهران نیز تعدادی از آاین دودمان حضور داشته باشند اگر چه گفته اند یکی - دونفر از ایشان که در رشته هائی از علوم تجربی بوده اند جنبه هائی سیاسی به مفهوم علاقه ای بیشتر به نظام شاهنشاهی هم داشته اند ( فقط یکی - دو یا حد اکثر سه نفر که به قولی برادر نیز بوده اند ) .

(1) خواهشمند است اگر اشتباهاتی دارم تذکر فرماتید تا ضمن تشکر و امتنان از این لطف شما آن را تصحیح کنم .