مسجد جامع شاه ولی تفت


انهدام حوزه علمیه بزرگ یزد توسط رضا شاه 

در 1307 – 1308 (3)

مهاجرت قهری روحانیان یزد به روستا ها

مهاجرت از محلٌ اصلی فعالیت به عنوان اعتراض به رفتار حکٌام یکی از سننی است که از دیر باز وجود داشته است .

در زمان سلطنت ظلٌ السلطان ، محمٌد شاه قاجار و اوایل سلطنت ناصر الدینشاه حکٌام بابی بر یزد مسلٌط شده بوده اند ، در بازار شهر برخی از تجٌار و کسبه بزرگ به سوی بابیان گرایشاتی یافته بوده اند ؛ بیم آن می رفته است که نیمه شمالی شهر به تسلط کامل بابیان در آید و ... بابیان حتی جان روحانی اعلم شهر و جانشین بلافصل آخوند ملٌا اسماعیل عقدائی ، یعنی حاج میرزا علیرضا شریف ، پدرِ پدربزرگ حاج میرزا علی آیت اللهی ( شریف ) ، را تهدید می کرده اند . لذا ایشان با وجود املاک ، محراب و پایگاههائی در نیر و هنزاء با گروهی از خدمه خود به محلٌی چند نفری در شمال شرقی هنزاء ، که راهی صعب العبور داشته است ، بنام بنستان ، مهاجرت کرده اند .

 

به این ترتیب در زمان سختگیری های رضا شاه بر علیه مذهب و روحانیان در یزد برخی از ایشان به مهاجرت از شهر به روستا ها پرداختند بخصوص که محیط فعالیتی نسبی نیز در روستا ها می یافتند.

آقا میرزا محمد صادق شریف ؛ و فرزندشان آقا میرزا علی اکبر شریف ( آیت اللهی ) ، داماد خاندان آخوند ملٌا اسماعیل ، به نیر رفتند که آقا میرزا علی اکبر حوالی 1322 – 1323 به یزد باز گشته امام جماعت مسجد سر چم بوده اند .

آقا سید مهدی فرزند آقا سید یحیی به نصرآباد مهاجرت کرده بعدا" در آنجا محراب خود را به دیگری واگذار کرده اند ...

آقا شیخ اسدالله بن آقا شیخ هادی در تفت مقیم شده سالها در آن محل دارای مقام مرجعیت دینی مردم و امامت جماعت داشته اند .

آقا شیخ محمد باقر در هدش مقیم گردیده اند .

*

همین مهاجرت و اصولا" ضرورت تبلیغ دین مبین اسلام در روستاهای بزرگ که اکثریت قریب به اتفاق آنان امروز تبدیل به شهر شده اند سبب پراکندگی جمعیت دودمان آیت اللهی یزدی در شهرهای متوسط ، کوچک و روستا های ناحیه یزد شده است چنانکه امروز گاهی می شنویم :

آیت اللهی تفتی

آیت اللهی نصر آبادی

آیت اللهی مزرعه آخوند

آیت اللهی ده بالائی ( هدشی ) و طزرجانی

آیت اللهی فیروز آبادی

آیت اللهی میبدی

آیت اللهی اردکانی

آیت اللهی عقدائی

آیت اللهی اشکذری

آیت اللهی کذابی *

البتٌه کذاب و برخی دیگر مقصد روحانیان نبوده اند و انتسابشان در دودمان برحسب یک یا چند وصلت ، بیشتر سببی و آنگاه نسبی است . مقابلا" برخی اصولا" ازناحیه یزد به نواحی خراسان ، فارس ، تهران و ... مهاجرت کرده اند.

این نوشته نیاز شدید به ویرایش دارد و نویسنده که در همه جا به نقل قول ها ، تاریخ شفاهی و حافظه ی شخصی متکی است از مطلعان محترم استمداد می طلبد .

( ادامه دارد انشاء الله )